สี่เสาแห่งชะตา (四柱) — ปี เดือน วัน เวลา หมายความว่าอะไร
สี่เสาคือเสาปี เสาเดือน เสาวัน และเสายาม รวม 8 ตัวอักษรของดวงบาจื่อ บทความนี้อธิบายว่าแต่ละเสาบอกเรื่องอะไร คำนวณจากอะไร คงบ๊วงคืออะไร และไล่อ่านดวงตัวอย่างทีละเสา
สี่เสาแห่งชะตา (四柱 ซื่อจู้) คือโครงสร้างหลักของดวงจีนบาจื่อ มี 4 เสา ได้แก่ เสาปี เสาเดือน เสาวัน และเสายาม (เวลาเกิด) แต่ละเสามีตัวอักษรจีน 2 ตัว คือก้านฟ้าอยู่บนและกิ่งดินอยู่ล่าง 4 เสา × 2 ตัว ได้ 8 ตัวอักษร ดวงจีนจึงเรียกว่าบาจื่อ (八字) ที่แปลว่าแปดตัวอักษร
สี่เสาคืออะไร ทำไมดวงจีนเรียกว่าบาจื่อ
ลองนึกถึงบ้านไม้ที่ยกพื้นด้วยเสา 4 ต้น เสาแต่ละต้นมาจากหน่วยเวลาหนึ่งตอนที่เราเกิด ปี เดือน วัน และยาม ทั้งสี่ต้นรวมกันเป็นโครงของ ดวงบาจื่อ คำว่าสี่เสา (四柱) กับบาจื่อ (八字) จึงหมายถึงดวงเดียวกัน ต่างกันแค่ว่าคำแรกนับเป็นเสา คำหลังนับเป็นตัวอักษร
ตำราจีนดั้งเดิมมักเขียนเสาเรียงจากขวาไปซ้าย โดยเสาปีอยู่ขวาสุด ส่วนหน้าผลดวงในเว็บนี้เรียงจากซ้ายไปขวา ปี เดือน วัน ยาม ถ้าเปิดดวงจากหลายแหล่งแล้วลำดับไม่ตรงกัน ให้ดูชื่อเสากำกับไว้ (年柱 月柱 日柱 時柱)
ก้านฟ้ากับกิ่งดินในแต่ละเสาต่างกันอย่างไร
ตัวบนของทุกเสาคือก้านฟ้า (天干) มี 10 ตัว ได้แก่ 甲 乙 (ไม้) 丙 丁 (ไฟ) 戊 己 (ดิน) 庚 辛 (ทอง) 壬 癸 (น้ำ) ตัวแรกของแต่ละคู่เป็นหยาง ตัวที่สองเป็นหยิน ตัวล่างคือกิ่งดิน (地支) มี 12 ตัว ก็คือ 12 นักษัตรที่คนไทยรู้จัก ตั้งแต่ชวด (子) ไปจนถึงกุน (亥) บางตำราไทยเรียกสองแถวนี้ว่า "ธาตุฟ้า" กับ "ธาตุดิน"
ก้านฟ้าเป็นพลังที่แสดงออกมาให้เห็น ส่วนกิ่งดินเป็นรากฐานที่เสานั้นยืนอยู่ ในเสาเดียวกัน ธาตุบนกับธาตุล่างมีความสัมพันธ์กันเสมอ เช่น เสา 甲子 คือไม้นั่งอยู่บนน้ำ น้ำเลี้ยงไม้ ตัวบนจึงได้แรงหนุนจากตัวล่าง ส่วนเสา 庚午 คือทองนั่งอยู่บนไฟ ไฟหลอมทอง ตัวบนถูกตัวล่างกดไว้ (อ่านวงจรธาตุเพิ่มได้ที่ ธาตุทั้ง 5 ในดวงจีน)
ธาตุแฝงในกิ่งดิน (藏干)
กิ่งดินแต่ละตัวเหมือนกล่องที่มีก้านฟ้าซ่อนอยู่ข้างใน 1–3 ตัว ตัวหลักแรงที่สุด ตัวรองกับตัวเศษเบาลงตามลำดับ ตัวอย่างเช่น
- 子 ชวด ซ่อน 癸 (น้ำ) ตัวเดียว · 卯 เถาะ ซ่อน 乙 (ไม้) ตัวเดียว
- 午 มะเมีย ซ่อน 丁 己 (ไฟ ดิน)
- 丑 ฉลู ซ่อน 己 癸 辛 (ดิน น้ำ ทอง)
- 寅 ขาล ซ่อน 甲 丙 戊 (ไม้ ไฟ ดิน)
ธาตุแฝงทำให้ดวงที่ดูเหมือนขาดธาตุหนึ่งอาจมีธาตุนั้นซ่อนอยู่ ในตารางผลดวงของเว็บ แถว Hidden Stems คือธาตุแฝงของแต่ละเสา
เสาปี เสาเดือน เสาวัน เสายาม แต่ละเสาบอกอะไร
แต่ละเสาเปรียบเป็น "วัง" ของเรื่องหนึ่งในชีวิต และยังผูกกับช่วงอายุคร่าวๆ ตำราที่นิยมแบ่งเสาละราว 16 ปี บางตำราแบ่งต่างกันเล็กน้อย ส่วนจังหวะขึ้นลงจริงของชีวิตดูจาก วัยจร (大运) ซึ่งเปลี่ยนทุก 10 ปี
เสาปี (年柱): รากเหง้าและสังคม
เสาปีบอกเรื่องบรรพบุรุษ ปู่ย่าตายาย พื้นเพครอบครัว และพื้นฐานช่วงวัยเด็ก ถึงราว 16 ปี ยังรวมถึงภาพลักษณ์ที่คนนอกมองเห็น และวงสังคมกว้างๆ ที่เราอยู่ กิ่งดินของเสานี้คือปีนักษัตรที่คนส่วนใหญ่รู้จัก
เสาเดือน (月柱): พ่อแม่และการงาน
เสาเดือนดูแลเรื่องพ่อแม่ (บางตำรารวมพี่น้อง) หน้าที่การงาน สภาพแวดล้อมที่ทำงาน และช่วงสร้างตัวราวอายุ 17–32 ปี กิ่งดินของเดือนบอกฤดูที่เราเกิด จึงมีน้ำหนักมากที่สุดเวลาชั่งว่าธาตุไหนในดวงแข็งหรืออ่อน วัยจรทั้งหมดก็นับต่อออกไปจากเสานี้
เสาวัน (日柱): ตัวเราและคู่ครอง
ก้านฟ้าของเสาวันคือ Day Master (日主) หรือตัวเจ้าชะตาเอง ทุกตัวอักษรที่เหลือในดวงจะถูกอ่านโดยเทียบกับตัวนี้ ส่วนกิ่งดินของเสาวันคือวังคู่ครอง บอกบุคลิกของคู่และพลังในความสัมพันธ์ ช่วงอายุราว 33–48 ปี
เสายาม (時柱): ลูก บริวาร และบั้นปลาย
เสายามดูแลเรื่องลูกหลาน ลูกน้อง คนที่อยู่ใต้การดูแล ไอเดียและผลงานที่ทิ้งไว้ รวมถึงชีวิตช่วงหลังราว 49 ปีขึ้นไป ตำราบางสายมองว่าเสานี้เก็บความคิดลึกๆ ที่เจ้าของดวงไม่ค่อยเผยให้ใครเห็น
สี่เสาคำนวณจากอะไร
ทุกเสาใช้ก้านฟ้า 10 ตัวจับคู่กับกิ่งดิน 12 ตัวเรียงไปเรื่อยๆ จาก 甲子 ไป 乙丑 丙寅 จนวนครบ 60 คู่ ตำราเรียกว่ารอบหกสิบ (六十甲子) สิ่งที่ต่างกันคือแต่ละเสาเปลี่ยนเมื่อไร
เสาปี เปลี่ยนที่ลี่ชุน
เสาปีขยับหนึ่งคู่ต่อปี แต่ปีใหม่ของดวงจีนเริ่มที่ลี่ชุน (立春) ราววันที่ 4 ก.พ. ไม่ได้เริ่มวันที่ 1 ม.ค. และไม่ได้เริ่มวันตรุษจีน คนที่เกิดเดือนมกราคมหรือต้นกุมภาพันธ์จึงมักได้ปีนักษัตรของปีก่อน
ตัวอย่าง: เสาปีของคนเกิดปี 2027
คนที่เกิดตั้งแต่ 4 ก.พ. 2027 ไปจนถึงก่อนลี่ชุนของปีถัดไป จะมีเสาปีเป็น 丁未 (ปีมะแม ไฟหยิน 丁未) ส่วนคนที่เกิด 1 ม.ค. ถึงก่อน 4 ก.พ. 2027 เสาปียังเป็นปีมะเมีย ไฟหยาง 丙午
เสาเดือน เปลี่ยนตามสารทจีน (節氣)
เดือนจีนในดวงไม่ได้เริ่มวันที่ 1 แต่เริ่มที่สารทจีน 12 ตัวในรอบปี เดือนแรกคือเดือน 寅 (ขาล) เริ่มพร้อมลี่ชุนราว 4 ก.พ. เดือน 卯 เริ่มราว 6 มี.ค. ไล่ไปจนเดือน 丑 ที่เริ่มราว 5–6 ม.ค. กิ่งดินของแต่ละเดือนจึงตายตัวทุกปี ส่วนก้านฟ้าของเดือนคำนวณจากก้านฟ้าของปี เช่น ปีที่ก้านฟ้าเป็น 甲 หรือ 己 เดือน 寅 จะเป็น 丙寅 เสมอ
ตารางข้างล่างคือวันเปลี่ยนเดือนจีนของปี 2027 ใครเกิดในช่วงไหนของปีนั้น เสาเดือนก็เป็นคู่นั้น
| ช่วงวันที่ (ตาม 節氣) | เดือนจีน · ธาตุ | ชงกับคนเกิดปี |
|---|---|---|
| 5 ม.ค. 2027 – 3 ก.พ.ยังเป็นปี 丙午 | 辛丑ทอง / ดิน | ปีมะแม (แพะ) |
| 4 ก.พ. – 5 มี.ค. | 壬寅น้ำ / ไม้ | ปีวอก (ลิง) |
| 6 มี.ค. – 4 เม.ย. | 癸卯น้ำ / ไม้ | ปีระกา (ไก่) |
| 5 เม.ย. – 5 พ.ค. | 甲辰ไม้ / ดิน | ปีจอ (หมา) |
| 6 พ.ค. – 5 มิ.ย. | 乙巳ไม้ / ไฟ | ปีกุน (หมู) |
| 6 มิ.ย. – 6 ก.ค. | 丙午ไฟ / ไฟ | ปีชวด (หนู) |
| 7 ก.ค. – 7 ส.ค. | 丁未ไฟ / ดิน | ปีฉลู (วัว) |
| 8 ส.ค. – 7 ก.ย. | 戊申ดิน / ทอง | ปีขาล (เสือ) |
| 8 ก.ย. – 7 ต.ค. | 己酉ดิน / ทอง | ปีเถาะ (กระต่าย) |
| 8 ต.ค. – 6 พ.ย. | 庚戌ทอง / ดิน | ปีมะโรง (มังกร) |
| 7 พ.ย. – 6 ธ.ค. | 辛亥ทอง / น้ำ | ปีมะเส็ง (งู) |
| 7 ธ.ค. – 5 ม.ค. 2028 | 壬子น้ำ / น้ำ | ปีมะเมีย (ม้า) |
เดือนจีนไม่ได้เริ่มวันที่ 1 แต่เริ่มตามสารทจีน (節) — เทียบธาตุของแต่ละเดือนกับ Day Master ของคุณเพื่อดูว่าเดือนไหนเป็นมิตร
เสาวัน วนรอบ 60 วัน
เสาวันเดินหน้าวันละหนึ่งคู่ต่อเนื่องกันมาตั้งแต่โบราณ ไม่สนว่าเป็นเดือนไหนหรือปีไหน ถ้าวันนี้เป็น 甲子 พรุ่งนี้ก็เป็น 乙丑 ครบ 60 วันแล้ววนกลับมาที่ 甲子 เสาวันจึงเดาจากวันที่ในปฏิทินไม่ได้ ต้องนับหรือใช้โปรแกรมคำนวณ เรื่องที่ตำรายังเห็นต่างกันคือคนที่เกิดช่วง 23:00–00:59 บางสำนักขึ้นวันใหม่ตั้งแต่ 23:00 บางสำนักรอเที่ยงคืน
เสายาม แบ่งวันเป็น 12 ยาม ยามละ 2 ชั่วโมง
- 子 ชวด 23:00–00:59 · 丑 ฉลู 01:00–02:59 · 寅 ขาล 03:00–04:59 · 卯 เถาะ 05:00–06:59
- 辰 มะโรง 07:00–08:59 · 巳 มะเส็ง 09:00–10:59 · 午 มะเมีย 11:00–12:59 · 未 มะแม 13:00–14:59
- 申 วอก 15:00–16:59 · 酉 ระกา 17:00–18:59 · 戌 จอ 19:00–20:59 · 亥 กุน 21:00–22:59
ก้านฟ้าของยามคำนวณจากก้านฟ้าของวัน
เวลาไทยตามนาฬิกาอิงเส้นเมริเดียน 105 องศาตะวันออก เวลาตามดวงอาทิตย์จริงของแต่ละจังหวัดจึงต่างจากนาฬิกาได้หลายสิบนาที ขึ้นกับจังหวัดและช่วงของปี คนที่เกิดใกล้รอยต่อยามจึงควรผูกดวงด้วยเวลาตามดวงอาทิตย์จริง (True Solar Time 真太陽時) ซึ่งเครื่องมือบนเว็บปรับให้อัตโนมัติตามจังหวัดที่เลือก
ไม่รู้เวลาเกิด ผูกดวงได้ไหม
ผูกได้ จะได้ 3 เสา คือ 6 จาก 8 ตัวอักษร Day Master กับเสาเดือนยังครบ จึงอ่านตัวตน ธาตุหลัก การงาน และวัยจรได้ ส่วนที่ขาดไปคือเรื่องในวังเสายาม (ลูกหลาน บริวาร บั้นปลาย) สิบเทพ (十神) ของเสายาม และสัดส่วนธาตุที่อาจคลาดไป 2 ตัว
ถ้ายังไม่แน่ใจ ลองถามพ่อแม่หรือญาติ หรือดูเอกสารจากโรงพยาบาลที่เกิดถ้ายังเก็บไว้ ถ้ารู้แค่ว่าเกิดช่วงเช้าหรือเย็น ลองผูกดวงทีละยามในช่วงนั้นแล้วเทียบกับเหตุการณ์ที่ผ่านมาก็ช่วยได้บ้าง
ความสัมพันธ์ระหว่างเสา
เสาทั้งสี่ส่งผลถึงกันตลอด กิ่งดินของสองเสาอาจฮะ (合 รวมกัน) ซาฮะ (三合 รวมสามตัว) ชง (冲 ปะทะ) ลงโทษ (刑) ให้โทษ (害) หรือทำลาย (破) กันได้ ก้านฟ้าเองก็ฮะหรือชงกันได้เหมือนกัน เสาที่อยู่ติดกันส่งผลแรงกว่าเสาที่อยู่ห่างกัน
เวลาอ่าน ให้ดูว่าปฏิกิริยานั้นเกิดระหว่างวังไหน เช่น กิ่งดินเสาวันชงกับเสาเดือน ตำรามักอ่านว่าเรื่องงานกับเรื่องคู่ดึงกันไปคนละทาง ส่วนกิ่งดินเสาวันฮะกับเสายามอาจหมายถึงคู่กับลูกไปด้วยกันได้ดี รายละเอียดว่าคู่ไหนฮะ คู่ไหนซาฮะ อ่านได้ที่ ซาฮะคืออะไร หน้าผลดวงของเว็บแสดงฮะ ซาฮะ ครึ่งซาฮะ ชง ลงโทษ และให้โทษ ระหว่างเสาให้แล้ว
คงบ๊วง (空亡) คืออะไร ดูจากเสาไหน
คงบ๊วง แปลตรงตัวว่า "ว่างเปล่า" ดูจากเสาวัน ที่มาของมันคือก้านฟ้ามี 10 ตัว แต่กิ่งดินมี 12 ตัว เมื่อจับคู่ไปหนึ่งรอบสิบ ตั้งแต่ก้านฟ้า 甲 จนถึง 癸 จะเหลือกิ่งดิน 2 ตัวที่ไม่ได้คู่ สองตัวนั้นคือคงบ๊วงของคนที่เสาวันอยู่ในรอบนั้น
วิธีหาแบบง่าย ให้นับจากเสาวันเดินหน้าไปจนถึงตัวที่ก้านฟ้าเป็น 癸 แล้วกิ่งดิน 2 ตัวถัดไปคือคงบ๊วง เช่น เสาวัน 丙寅 นับต่อไปเป็น 丁卯 戊辰 己巳 庚午 辛未 壬申 癸酉 กิ่งดิน 2 ตัวถัดจาก 酉 คือ 戌 กับ 亥 ในตารางผลดวงของเว็บ ดูแถว Void ใต้เสาวัน
ถ้ากิ่งดินคงบ๊วงไปตรงกับกิ่งดินของเสาไหนในดวง ตำรามองว่าเรื่องของวังนั้นจับต้องยาก ได้มาแล้วรักษายาก หรือรู้สึกว่ายังขาดอะไรบางอย่าง คงบ๊วงคลายได้เมื่อกิ่งดินนั้นถูกชงหรือถูกฮะ ซึ่งมักเกิดในปีจรหรือวัยจร
ตัวอย่างดวงสมมติ: อ่านสี่เสาทีละเสา
สมมติคนเกิดวันที่ 2 ก.พ. 2534 (ค.ศ. 1991) เวลา 10:00 น. ที่กรุงเทพฯ ผูกดวงได้ เสาปี 庚午 · เสาเดือน 己丑 · เสาวัน 癸卯 · เสายาม 丁巳
- เสาปี 庚午: คนทั่วไปจะบอกว่าเกิดปี 2534 คือปีมะแม แต่วันที่ 2 ก.พ. ยังไม่ถึงลี่ชุนของปีนั้น (4 ก.พ.) ดวงจีนจึงนับเป็นปีมะเมีย 庚午 ทองหยางนั่งบนไฟ Day Master ของดวงนี้เป็นน้ำ (ดูข้อ 3) และทองเกิดน้ำ 庚 จึงเป็นธาตุแม่ ตามตำราอ่านว่ามีแรงหนุนจากผู้ใหญ่ฝั่งครอบครัวเดิม
- เสาเดือน 己丑: เกิดหลังสารท 小寒 (ราว 5–6 ม.ค.) แต่ก่อนลี่ชุน จึงเป็นเดือน 丑 ฉลู ปลายฤดูหนาว ดินหยินนั่งบนดิน 丑 ซ่อน 己 癸 辛 ดินข่มน้ำ วังการงานของดวงนี้จึงเป็นธาตุอำนาจและแรงกดดัน มักเจองานที่มีกฎและความรับผิดชอบสูง
- เสาวัน 癸卯: Day Master คือ 癸 น้ำหยิน เปรียบเป็นฝนหรือน้ำค้าง นั่งบน 卯 เถาะ ซึ่งเป็นไม้ น้ำเลี้ยงไม้ วังคู่ครองจึงเป็นธาตุที่เจ้าของดวงส่งพลังไปให้
- เสายาม 丁巳: ไฟหยินบนกิ่งดินไฟ น้ำข่มไฟ ไฟจึงเป็นธาตุทรัพย์ของ 癸 ไฟชุดนี้ยังช่วยให้ความอุ่นกับดวงที่เกิดเดือนหนาว
- ความสัมพันธ์ระหว่างเสา: 丑 (เดือน) กับ 午 (ปี) เป็นคู่ให้โทษ (害) และอยู่ติดกัน · 卯 (วัน) กับ 午 (ปี) เป็นคู่ทำลาย (破) แต่อยู่ห่างกัน · 丑 กับ 巳 เป็นสองในสามของซาฮะทอง แต่ขาดตัวกลาง 酉 จึงยังไม่นับเป็นครึ่งซาฮะที่มีกำลัง · ก้านฟ้า 癸 (วัน) กับ 丁 (ยาม) ชงกัน
- คงบ๊วง: เสาวัน 癸卯 มีก้านฟ้าเป็น 癸 อยู่แล้ว กิ่งดิน 2 ตัวถัดจาก 卯 คือ 辰 กับ 巳 กิ่งดินเสายามคือ 巳 จึงตกคงบ๊วง ตามตำรา เรื่องของเสายามและธาตุทรัพย์ที่อยู่ตรงนั้นจับต้องยากกว่าปกติ คลายได้ในปีที่มีกุน (亥) มาชง หรือวอก (申) มาฮะกับ 巳 (คู่ 巳 กับ 申 เป็นทั้งฮะ ลงโทษ และทำลาย ต้องดูประกอบกัน)
นับธาตุของ 8 ตัว ได้ไฟ 3 ดิน 2 ทอง น้ำ และไม้อย่างละ 1 น้ำ 癸 เกิดเดือนดินและถูกไฟกับไม้ดึงพลังออก จึงค่อนข้างอ่อน ธาตุที่ดวงนี้ต้องการไปทางทองกับน้ำ ทั้งหมดนี้เป็นการอ่านเบื้องต้นจากโครงสี่เสา การอ่านจริงต้องดูวัยจรและปีจรประกอบด้วย
คำถามที่พบบ่อย
สี่เสากับบาจื่อเป็นอย่างเดียวกันไหม
เป็นดวงเดียวกัน สี่เสา (四柱) นับเป็นเสา บาจื่อ (八字) นับเป็นตัวอักษร 4 เสา มี 8 ตัวอักษร
เสาไหนสำคัญที่สุด
เสาวันเป็นศูนย์กลาง เพราะก้านฟ้าของเสาวันคือ Day Master ส่วนเสาเดือนมีน้ำหนักมากที่สุดเวลาชั่งกำลังธาตุ เพราะบอกฤดูที่เกิด
คนเกิดวันเดียวกันดวงเหมือนกันไหม
ถ้าเกิดวันเดียวกันคนละยาม เสาปี เดือน วัน เหมือนกัน แต่เสายามต่างกัน ถ้าเกิดยามเดียวกันแต่ต่างเพศ วัยจรจะเดินคนละทิศ ส่วนคนที่เกิดยามเดียวกันและเพศเดียวกันมีดวงพื้นฐานเหมือนกัน ที่เหลือขึ้นกับสิ่งแวดล้อมและการตัดสินใจของแต่ละคน
เกิดช่วง 23:00–00:59 ใช้เสาวันของวันไหน
ตำราแบ่งเป็นสองแบบ บางสำนักนับเป็นวันใหม่ตั้งแต่ 23:00 บางสำนักรอเที่ยงคืน ถ้าเกิดช่วงนี้ลองผูกดวงทั้งสองแบบแล้วเทียบกัน
คงบ๊วงในดวงร้ายไหม
คงบ๊วงเป็นจุดหนึ่งที่ต้องดูประกอบ ไม่ได้ทำให้ดวงเสีย ผลขึ้นกับว่ากิ่งดินที่ตกคงบ๊วงเป็นธาตุที่ดวงต้องการหรือไม่ และมีอะไรมาชงหรือฮะให้คลายหรือเปล่า
สรุป
สี่เสาคือเสาปี เสาเดือน เสาวัน และเสายาม แต่ละเสามีก้านฟ้าและกิ่งดิน รวม 8 ตัวอักษร เสาปีดูรากเหง้า เสาเดือนดูพ่อแม่กับการงาน เสาวันคือตัวเราและคู่ เสายามคือลูกกับบั้นปลาย เสาปีเปลี่ยนที่ลี่ชุน เสาเดือนเปลี่ยนตามสารทจีน เสาวันวนรอบ 60 วัน และเสายามแบ่งวันเป็น 12 ยาม ถ้าอยากเห็นสี่เสาของตัวเอง กรอกวันเวลาเกิดที่ หน้าผูกดวงฟรี ได้เลย
🔮 ดวงปี 2027 (ปีมะแม ไฟหยิน 丁未) ของคุณเป็นอย่างไร?
กรอกวันเวลาเกิด ดูสี่เสา Day Master ปีจร และเดือนจรของคุณทันที — ฟรี
